Dinlediğiniz müzik Butch Morris yönetimindeki Nublu Orchestra`nın "Sketches Of New York" isimli albümünden alınan "Downstairs" isimli parçasıdır.

Butch Morris yeniden aramızda...

Bundan yıllar önce gene böyle bir yazı yazmışım: Butch Morris Nublu’yu “yönetiyor”. O zaman da Butch’a aşinalığımız varmış. Ne de olsa kendisini taa 2. Akbank Caz Festivali’nde tanımıştık. Hemen o festivalde ikinci bir performans sundu, kalbimizi çaldı. Buradaki hiçbir etkinliğini sanmam ki kaçırmış olayım. Hatta Harbiye Yeni Ordu Evi’nde Açık Radyo - Pozitif ortaklığıyla gerçekleştirilen kısa süreli (son yılında iki sanatçı sansür yemişti) ve çok keyifli İstanbul Müzik Şenliği’nde de Butch vardı.

Yani, tam adıyla Lawrence D. ‘Butch’ Morris, besteci, kondüksiyon / conduction’ın mucidi, hocalar hocası, şehirler ve kıtalar seyyahı, 5 binden fazla müzisyenle çalışmış şahıs. Morris, Cuma ve Cumartesi akşamları Cemal Reşit Rey’ de Nublu İstanbul Orkestrası’nı yönetecek. Üstelik de (benim gibi) İlhan Erşahin - Eddie Henderson konserini kaçırmış olanlar, ikisini de orada yakalayıp rahat bir nefes alacak.

Butch Morris’i 2. Akbank Caz Festivali’nde tanıdık demiştim. Sonra daha da yakından tanıdık, çünkü hem İstanbul’da başka performanslar sundu, hem de 1998 den 2001’e kadar İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde ders verdi. Müzisyen olarak da, şahıs olarak da çok sevdiğim biridir. Geride kalmış bir caz festivalinde (İstanbul Caz Festivali’ydi galiba), henüz Roxy de festival mekânıyken, bir akşam çok dolaşmıştık. CRR’den çıktık, sanırım bir Açıkhava faslının arkasından Hülya ile Babylon’a gittik, meğer saat yanlış mı yazılışmış, biz mi farklı güne bakmışız, konser bitmiş. Karşıdan yanında Butch ile gelen Ahmet Uluğ bizimle kafa buldu. En sonunda o akşam Roxy’de Butch ile beşinci kez karşılaştık. Babylon hariç her yere ondan önce gitmiş olduğum halde, “Sevin, beni takip ediyorsun,” diye bu sefer de o kafa buldu.

Esprilidir, zekidir, ama sahnede ne kadar ciddi olduğunu göreceksiniz. Çünkü bu kondüksiyon meselesinde, şef olan kişi ipin ucunu elden kaçırırsa, her şey biter. Morris’in şefliği bildiğimiz notalı müzik dünyasının şefliğinden farklı bir şefliktir. Peki, nedir kondüksiyon? Besteye mi yakın, düzenlemeye mi? Kondüksiyon, düzenleme ya da besteyi değiştirmede ya da kurmada kullanılan ve anlam belirten bir işaretler/el hareketleri sözlüğüdür. Her işaret ve el hareketi, yorum açısından üretici bilgi iletir ve armoni, melodi, ritm, artikülasyon, cümlelendirme ya da biçimi başkalaştırma için anlık olanaklar sunar.

Sonuç olarak, Lawrence “Butch” Morris bir grubun karşısına geçiyor, onların doğaçlamalarını, sayıları 30’u aşmış el hareketiyle “yönetiyor”. Alışmadığımız türde bir şef. Acaba bu yöntemi geliştirmesi müziğe ilişkin bir tatminsizlikten mi kaynaklandı? Vaktiyle yaptığımız bir söyleşide, “Müziğe ilişkin hiçbir tatminsizliğim yok...” demişti. “Müziği severim. Neyin yapılıp neyin yapılamayacağı öğretisinin teorisine ilişkin sorularım vardı. Ben de müzikte ‘her tür’ olanağı geliştirmenin imkânsızlığını araştırmaya koyuldum. İlk sorum da, potansiyalin nerede olduğu idi... Benim potansiyalim nerede... “Müzik”in potansiyali nerede?”

Kendisi aslen (bu sözden pek hoşlanmasa da) cazcı, kornetci, besteci ve şef. Dikkati ilk kez, 1970’li yılların sonunda ve 1980’lerin başında, New York’ta, gene Akbank Caz Festivali’nden tanıdığımız (ve biraz azarcı olsa da pek sevdiğimiz) David Murray’in gruplarında çalışırken çekmişti. “İnsanlar (bugün bile) bana ne “tür” müzik yaptığımı sorduklarında, cazcıyım diyorum, ama yaptığım müziği tanımlamak, topluluğun kozmolojisine bağlı. Ben (sadece) bilgi aktarıyor/iletiyorum ve müzisyenler bu aktarımı yorumluyor.”

Eskiden günlük gruplarla da asgari provayla çalışırdı. Artık bunu yapmıyor, “O gençkendi,” diyor. Çekirdek bir katılımcı grubu var. Cuma ve Cumartesi akşamı ise, tanıdığı bir gruba şeflik edecek. Butch Morris’in, Nublu’nun New York’taki evinde onlarla birlikte hayli sahneye çıkmışlığı vardır. Nublu, onun engin müzik dünyasının neredeyse bütün renklerini temsil eder.

Bu seferki ise, hayli ilgi çeken bir konser olacak. Çünkü Nublu İstanbul Orkestrası’nda, hem Çarşamba akşamı CRR’da konser vermiş sanatçılar: (İlhan Erşahin (tenor saks), Eddie Henderson (trompet), Juini Booth (kontrbas), Nasheet Waits (davul); hem de Türk cazcılar var: İmer Demirer (trompet), Ozan Musluoğlu (kontrbas), İzzet Kızıl (perküsyon), Ediz Hafızoğlu (davul), Sarp Maden (gitar) ve Selen Gülün (piyano ve klavyeler) var. Doğrusu şimdiden heyecanlanıyoruz, Butch’ın konserleri insanda hep böyle bir heyecan yaratır.

Öte yandan üstat, “Müzisyenler, müzikal gelişimleri ne olursa olsun, Kondüksiyon batonuyla, en iyi çaldıkları her neyse onu çalarlar,” diyor. “Onu bana verirler, ben de yeniden biçimlendiririm.” Eleştirmen / editör Ed Hazell ise şöyle demiş: “En iyi anlarında Butch Morris müzisyenleri silkip eski alışkanlıklarından kurtarır ya da bir müzisyenin sanatçılığının bir yanına mikroskopla bakar ve onun çevresinde bir orkestra fantezisi inşa eder.”

Herkesi bekleriz.

Sevin Okyay
29 Nisan 2011, Cuma
Cazkolik.com