Cazkolik.com
Radyo Cazkolik İnternet üzerinde cazkoliklerin
buluştuğu bir caz radyosudur
CazFM.com canlı yayınını dinliyorsunuz.
 
Türkiye'nin Caz Takvimi

CRR Caz Orkestrası Konseri

Sanatçı: Nail Yavuzoğlu şef, Sibel Demir solist
Mekan: Cemal Reşit Rey Konser Salonu
Tarihi: 21 Ekim.2019
Saat: 20:00
Web Adresi: http://www.biletix.com/etkinlik-g
Etkinlik Bilgisi : Sezonun ilk konserinde şef Nail Yavuzoğlu yönetimindeki CRR Caz Orkestrası solist Sibel Demir`i ağırlayacak.


 
Arto Peştemalcıgil ile Caz Müzisyenleri Ansiklopedisi

Charlie Parker (Alto Saxophone)

 3629 defa okundu. Yorum Ekle      Yorumları Oku  Önceki   |   Sonraki  

Caz tarihinin en önemli figürlerinden ve 20. yüzyılın müzik alanındaki en büyük yenilikçilerinden biri olarak kabul edilen "Yardbird" lakaplı (daha sonra "Bird" olarak kısaltılmış ve bu şekilde kullanılmaya devam etmiştir) Amerikalı saksofoncu ve bestecidir. Bebop`un doğuşuna tanıklık eden müzisyenler arasında, başta gelen yenilikçilerin kimler oldukları hususunda ortak bir görüş mevcuttur: Hemen hepsi de Charlie Christian, Lester Young, Dizzy Gillespie, Tadd Dameron, Thelonious Monk ve Kenny Clarke isimlerini sayarlar; ancak 1940 ve 50`li yıllarda emprovizasyon sanatının gelişimine katkıda bulunmuş her müzisyenin hâlâ ve daima tartışmasız bir dahi ve kanıtlanmış bir efsane olarak saygılarını sunduğu tek bir isim vardır Charlie "Yardbird" Parker.

* * *

Kansas City`de doğan ve 11 yaşında saksofon çalmaya başlayan Parker`ı ilk etkileyen, Count Basie grubunun efsanevi tenorcusu Lester Young olmuştur. Ancak büyüklük bir yana, enstrümanındaki yeterliliğini kanıtlaması bile uzun zaman alacaktır. 15 yaşındayken Reno Club`ın arka girişinde durup annesinin aldığı alto saksofonun tuşlarını sessizce parmaklayarak Lester Young`ın sololarına eşlik eden Bird, etrafındakilere ve kendisiyle birlikte çalanlara göre doğuştan bir "loser"dır (kaybeden). Basçı Gene Ramey onun bir üniversite dans grubunda çaldığı dönemi şöyle anlatır: "O zamanlar Bird müzikal anlamda hiçbir şey yapmıyordu. Gerçekte gruptaki en zavallı şeydi ve diğer üyelerin alay konusuydu." Ton ve müzikal fikir bakımından oldukça zayıf olan ve sıkça vuku bulan "jam session"lara katılmasına nadiren izin verilen Parker`ın bazı Basie grubu elemanlarının da katıldıkları bir tecrübesini Bob Reisner "Bird: The Legend of Charlie Parker" kitabında şu şekilde tasvir eder (ki bu sahne sonradan Clint Eastwood`un ünlü "Bird" filminde de yer almıştır): "Jo Jones, Bird çalmaya başlayana kadar bekledi ve birdenbire, onun hakkında ne hissettiğini göstermek amacıyla, davulun zillerinden birini dans pistine doğru fırlattı. Kulakları sağır eden bir gürültü sonrası Bird utanç içinde enstrümanını toplayıp sahneyi terketti."

* * *

Bu olay sonrası birkaç ay ortadan kaybolup yoğun şekilde çalışarak tekniğini geliştiren Bird, 1937 sonbaharı Kansas City`ye döndüğünde bambaşka biridir. Yine Gene Ramey: "Fark inanılmazdı. Stilindeki ani gelişim sonucu pekçok iş teklifi almaya başladı." 1938 yılında piyanist Jay McShann`in grubuna katılan ve burada ilk profesyonel kaydını yapan Bird, 1939 yılında New York`a yerleşir ve 1942`de McShann`den ayrılıp Dizzy Gillespie`nin de yer aldığı Earl Hines`ın grubuna katılır. 1943 yılı boyunca bu grupta ve 1944`te birkaç ay boyunca Billy Eckstine`ın orkestrasında çalan Bird`ün, AFM`in grevi sebebiyle bu dönemine ait bir plak kaydı yoktur ne yazık ki. Aynı yıllar aralarında Dizzy Gillespie, Thelonious Monk, Charlie Christian ve Kenny Clarke gibi gelenek dışı isimlerin yer aldığı bir grup genç müzisyenin Clark Monroe`s Uptown House ve Minton`s Playhouse gibi Harlem gece kulüplerinde toplanıp kendilerini serbestçe ifade ettikleri ve cazda bir devrimin tohumlarını attıkları yıllardır. Kendilerine "bebopçılar" denilen bu müzisyenlerin tavrını, Mary Lou Williams tarfından Monk`a atfedilen şu sözler özetler: "Onların çalamayacakları bir müzik istiyorduk." Burada "onlar"dan kasıt swing müziğini kendilerine maledip büyük kârlar elde eden beyaz grup liderleridir. Kayıt yasağından dolayı kitlelere ulaşmakta sıkıntı çeken bebop müzisyenleri, 1945`te yasağın kalkmasıyla birlikte caz dünyasını sarsarlar.

* * *

Charlie Parker - Dizzy Gillespie ikilisinin ilk ve en muhteşem performanslarından biri, 2005 yılında tekrardan keşfedilip yayınlanan 22 Haziran 1945 Town Hall, New York konseridir. Bu konserde ikiliye piyanoda Al Haig, basta Curly Russell ve davulda Max Roach eşlik ederler, sadece ilk parçada da Don Byas tenor çalar. 26 Kasım 1945`te Charlie Parker`ın liderliğinde ve Dizzy Gillespie, Miles Davis, Curly Russell ve Max Roach`un katılımlarıyla Savoy adına gerçekleştirilen kayıt ise bebop`un zirvesidir; burada kaydedilen parçalar "Ko Ko" ve "Now`s the Time"dır. Kısa bir süre sonra Parker / Gillespie ikilisinin oluşturdukları grup başarısızlıkla sonuçlanan bir batı turnesine çıkar. Grup New York`a dönerken Parker California`da kalır ve uçak biletini de eroin almak için satar. Bird`ün fiziksel ve mental anlamda çöküşü başlamıştır. Kronik eroin bağımlılığı yüzünden zamanında sahne alamayan ve iş kaybeden sanatçı sık sık meslektaşlarından borç alır ve uyuşturucu parası temin etmek için saksofonunu rehine verir. Bu dönemde de fevkalade kayıtlar gerçekleştirmesine rağmen tavırları giderek daha rahatsız edici bir hal almaya başlar ve sonunda Camarillo Akıl Hastanesi`nde 6 ay geçirmek zorunda kalır. Hastaneyi temiz ve sağlıklı bir şekilde terkeden Parker ne yazık ki New York dönüşü bıraktığı yerden devam edecektir. Yine de bu dönemde Miles Davis ve Max Roach`un da yer aldıkları "klasik beşli"siyle Savoy ve Dial etiketleriyle yapmış olduğu kayıtlar kariyerinin en iyileri arasındadırlar. 30 Kasım 1949`da Bird uzun süreli bir hayalini gerçekleştirerek Norman Granz aranjörlüğünde Verve plak şirketi adına "Charlie Parker with Strings"i kaydeder. Küçük grup kayıtlarına nazaran daha koyu ve yumuşak bir tonda çaldığı ve emprovizasyonlarının daha ekonomik olduğu bu plağın tüm kayıtları içinde kendi şahsi favorisi olduğunu söyleyecektir daha sonra.

* * *

1953 yılında Toronto`da Messey Hall`da kendisiyle birlikte Dizzy Gillespie, Charles Mingus, Bud Powell ve Max Roach`tan oluşan bir süper grupla verdiği ve "The Greatest Jazz Concert Ever" olarak lanse edilen konser, Rocky Marciano ve Jersey Joe Walcott arasında oynanan ve televizyondan da yayınlanan bir ağır siklet boks maçıyla çakıştığı için inanılmaz şekilde çok az seyirci toplar. Mingus bu konseri kaydetmiş ve daha sonra Jazz at Massey Hall adı altında kendi plak şirketinden piyasaya sürmüştür. Aralık 1954`te son albüm kaydını yapan ve 4 Mart 1955`te kendi adının verildiği New York`un Birdland caz kulübünde son kez dinleyicisinin karşısına çıkan Charlie Parker, 12 Mart 1955`te arkadaşı ve hamisi Baroness Pannonica de Koenigswarter`ın Stanhope Hotel`deki süitinde televizyonda Dorsey Brothers şovunu izlerken son nefesini verir. Ölüm sebebi olarak zatürre ve kanamalı ülser gösterilmekle birlikte Parker ileri derecede siroz hastasıdır ve kalp krizi geçirmiştir. Otopsiyi yürüten memurun yaşını 50-60 arasında tahmin ettiği Bird oysa henüz sadece 34 yaşındadır.

* * *

Kişiyi ve müziğini birbirinden ayırmak her ne kadar mümkün gözükmese de, Charlie Parker`la ilgili yazanlar genellikle onun müziğinden ziyade hayatının vahşi ve korkunç yönlerine odaklanmayı tercih etmişlerdir. Oysa yapılması gereken onun icracılık ve bestecilik özelliklerinin vurgulanmasıdır, zira hayatının tüm kirli taraflarına rağmen muhteşem güzellikte bir sanat üretmiştir. Yakın dostu ve müzikal ortağı Dizzy Gillespie sanatçının ölümüden 6 yıl sonra kendisiyle yapılan bir röportajda durumu şu şekilde özetler: "Onunla ilgili duymaktan hiç hoşlanmadığım birçok şey duyuyorum, bağımlılığı ve benzeri alakasız bir sürü saçmalık. Beethoven nasıl bir adamdı? Muhtemelen pek de hayran olunası bir şahsiyet değildi, peki ama bunun müziğini dinlemekle alakası ne? İnsanlar bilip bilmeden onun hakkında pekçok şey konuşuyorlar, oysa önemli olan onun müziği. Bence siyahlar Bird`ün heykelini dikmeli ve torunlarına onu hatırlatmalılar. Bu adam dünyaya mutluluk kattı ve bu bin yıl sürecek." Bird`ün sanat felsefesiyle bu bölümü sonlandırıyoruz: "Müzik kendi deneyimlerin, kendi düşüncelerin, kendi bilgeliğindir. Eğer onu yaşamıyorsan aletinden de çıkmayacaktır. Müziğin bir sınır çizgisi olduğu öğretilir hep, ama sanatta sınır çizgisi olmaz." Kısaca, ölümünden hemen sonra duvar yazılarına konu olduğu gibi: Bird Lives!

Kaydet

Arto Peştemalcıgil

Cazkolik.com / 29 Ağustos 2012

Paylaş

Konu veya sanatçıyla ilgili yayınlanmış benzer haberler

29. Akbank Caz Festival Röportajı: Tunçel Gülsoy caz müziğin yaşayan efsanelerinden Charles Lloyd ile konseri öncesi konuştu.
Üzgünken neden hüzünlü şarkılar dinleriz?
Leyla-Diana Röportajı: Benim için sanatın coğrafyası yok... Alan Broadbent 4 gece Touché`de!
Bu bölümde yayınlanmış önceki yazılar
» Jutta Hipp (Pianist) » Bobby Durham (Drummer) » Chet Baker » Don Cherry (Trumpet) » Wynton Kelly (Piano) » Johnny Dyani (Bass) » Billy Hart (Drum) » Gigi Gryce (Alto Saxophone) » Michel Portal (Multireed) » Frank Melrose (Piano) » Geoffrey Keezer (Piano) » Paul Desmond (Alto Saxophone) » Serge Chaloff (Saxophone) » Ray Drummond (Bass) » Jimmy Knepper (Trombone) » Coleman Hawkins (Saxophone) » Roy Hargrove (Trumpet) » Palle Danielsson (Bass) » Anita O`Day (Vocal) » Kahil El`Zabar (Percussion) » Mel Tormé (Vocal) » Cat Anderson (Trumpet) » Babyface Willette (Organist) » Craig Harris (Trombone) » Elvin Jones (Drummer) » Wilbur Ware (Bassist) » Sonny Rollins (Saxophone) » Buddy (King) Bolden (Cornetist) » Art Pepper (Alto Saxophone) » Bennie Maupin (Multi Reedist) » Kenny Dorham (Trumpet) » John Coltrane (Saxophone) » Wayne Shorter (Saxophone) » Lex Hamphries (Drummer) » Jack Teagarden (Trombone) » Art Farmer (Trumpet) » Okay Temiz (Percussionist) » Albert `Tootie` Heath (Drummer) » Oscar Peterson (Pianist) » Duke Pearson (Pianist) » Cedar Walton (Pianist, Composer) » George Shearing (Pianist) » Russell Procope (Clarinet, Saxophone) » Arnett Cobb (Saxophone) » Jack DeJohnette (Drummer) » Benny Carter (Horns) » Rahsaan Roland Kirk (Horns) » Abbey Lincoln (Vocalist) » Louis Armstrong (Trumpet) » Tomasz Stanko (Trumpet) » Lester Young (Saxophone) » Mark Helias (Double Bass) » Lincoln Goines (Double Bass) » Don Pullen (Pianist) » Michel Petrucciani (Pianist) » Lou Levy (Pianist) » Barney Bigard (Klarnetist) » Art Tatum (Piyanist) » Howard McGhee (Trompetçi) » Lee Young (Davulcu) » Barney Wilen (Saxophone) » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Roland Hanna > Herlin Riley > Clyde Lombardi > Lew Soloff » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Bobby Durham > Jutta Hipp > Bill Mays > Nelson Boyd > Eddie Locke » Ray Bryant (Pianist) » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Donald Byrd > Ray Nance > McCoy Tyner > Dodo Marmarosa > Sonny Greer > Phineas Newborn, Jr. > Curtis Fuller » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Zoot Sims > Clifford Brown > Booker Ervin > Lou Donaldson > Phil Woods > Azar Lawrence » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Don Byas / Jesse Drakes / Sonny Criss / Odean Pope / Jimmy Heath / Warne Marsh / George Wallington » Thelonious Monk (Piyanist, Besteci) » Antonio Hart (Saxophone) » (Hazırlayan: Arto Peştemalcıgil) > Jack Costanzo / Shadow Wilson / Red Rodney / John Gilmore / Roy Campbell » Julian Cannonball Adderley (Alto Saxophone) » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Mickey Roker / Bireli Lagrene / Lars Danielsson / Dave Bargeron / Max Kaminsky / Butch Warren » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Jim Beard / Sonny Sharrock / Kenny Drew » Bill Evans (Pianist) » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Don Redman > Kevin Mahagony > Kenny Burrell > Elmer Crumbley > Billy Kilson > Charlie Shavers > Sonny Simmons » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Junior Cook > Richie Kamuca > Jon Faddis > Annie Ross > Charlie Persip > Dale Fielder > Nnenna Freelon » Eugene Wright > Albert `Tootie` Heath » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Red Garland > Sidney Bechet > Ellis Larkins > Jackie McLean > Kai Winding » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Charlie Irvis > Arthur Blythe > Red Nichols > Tania Maria > Pee Wee Hunt > Carla Bley » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Toots Thielemans > Percy Heath > Richard Groove Holmes > Jamie Merritt > Ron Carter » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Charles Mingus > Jimmie Noone > Joe Henderson > Earl Bostic > Jimmy Giufre > Connie Kay > Blossom Dearie » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Richard Davis > Walt Dickerson > Buster Williams > Leon Parker > Lionell Hampton > Mundell Love » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Duke Jordan > Booker Little > Scott LaFaro > Gene Ramey > Stanley Turrentine > Gerry Mulligan > Freddie Hubbard » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Mart Riff Mole > Sir Charles Thompson > Roy Haynes > Shirley Scott > Charles Lloyd > Tommy Flanagan ve bizatihi Arto Peştemalcıgil > Nat King Cole » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Rene Thomas > Dave Pell > Dexter Gordon > Svend Asmussen > Mart Barrett > Eddie » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Frank Butler > David Murray > Bobby Jaspar > Tadd Dameron > Rex Stewart > Johnny Carisi > Michel Legrand » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Tex Beneke > Wardell Gray > Stefano Di Batista > Nathan Davies > Bill Doggett > Buddy De Franco » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Ronnie Scott > Jeannie Lee > Roy Eldridge > Bobby Hackett > Joe "Tricky Sam" Nanton > Stan Getz > Snooky Young > George Brunies > Norwood "Pony" Poindexter > Bill Evans » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Jason Moran > J.J. Johnson > Gary Burton > Julius Hemphill > Benny Golson > Stephane Grapelli > Henri Texier » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Gene Krupa > Aldo Romano > Big Sit Catlett > Al Foster > Horace Parlan > Jimi Cobb » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Heny "Red" Allen > Thurman Barker > Kenny Clarke > William Parker > Wilbur De Paris > Roland Shannon Jackson > Joe Pass » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Kid Ory > John Scofield > Bunk Johnson > Earl Hines > Danilo Perez > Lewis Nash » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > John Ore > Harold Land > Bob Brookmeyer > Larry Willis > Panama Francis > John Pattitucci > Chet Baker » Dave Brubeck (Piano) » Jimmy Lyons (Alto Saxophone) » Tommy Dorsey (Trombone, Big band) » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Sam Jones > Hampton Hawes > Billy Bauer > Gus Johnson > Dolo Cooker > Roswell Rudd » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Diego Urcola > Arturo Sandoval > Howard Rumsey > Don Byron > Mugsy Spainer > Paul Bley > Khalil El`Zabar » Dizzy Gillespie » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Palle Danielsson / Roy Hargrove / Cozy Cole / Anita O`Day / Alphonse Picou / Eddie Harris / Dizzy Gillespie » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Dave Holland / Phil Urso / Von Freeman / Steve Swallow / Jimmy Blanton / Sammy Price / Papa Jo Jones » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Fats Navarro / Sam Rivers / Gary Bartz / Bud Powell / Kenny Kirkland / David Kikoski / Oscar Pettiford » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > `Brother` Jack McDuff / Frank Socolow / Muhal Richard Abrams / Monica Zetterlund / Charles Thomas Potter / Ken Vandermark » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Ernie Henry / Meade Lux Lewis / Albert Mangelsdorf / Charles `Buddy` Bolden / Sonny Rollins / Wilbur Ware / George Mraz » Charlie Parker (Alto Saxophone) » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Martial Solal / Alphonso Trent / Clifford Jarvis » Harold "Doc" West (Drum) » Hank Jones (Pianist) » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Steve Lacy / Charles McPherson / Johnny Hodges / Joanne Brackeen / Edward Simon / Reggie Washington / Charlie Christian » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > René Utreger / Ben Riley / Mtutuzel Dudu Pakwana / Carmell Jones / Peter Ind / Sonny Clark / Don Patterson » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Frank Wright / Lee Morgan / Tomasz Stanko / Paul Gonsalves / Leroy Vinnegar / Alan Dawson / Sadik Hakim » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Ahmad Jamal / Rhoda Scott / Mike Maineiri / Eric Watson / Louie Bellson / Hank Mobley / Louis Thomas Jordan » Arto Peştemalcıgil ile HAPPY BIRTHDAY JAZZ > Joe Chambers / Reginald "Reggie" Workman / Elmo Hope / Pete Candoli / Julian Priester / Andrew Hill / Rashied Ali » Arto Peştemalcıgil ile Happy Birthday Jazz! > Ray Bauduc / Gaetano Lombardo / Eric Dolphy / Lalo Schifrin / Hermeto Pascoal / Milt Hinton / Frank Lowe
Bu içeriğe yapılan yorumlar
Arto,ellerine sağlık.Bize kısıtlı bir alanda çok kıymetli bilgiler veriyorsun.Seçtiğin müzik parçaları da çok güzel. "Parker" ın hayatını okuyunca,şunu anlıyorum ki;"Meyve veren ağacı heryerde taşlıyorlarmış"! İnsan,niye o güzel meyveyi yiyip te teşekkür etmez ki! "Ölümsüzleşmek" için..."taşı kafaya bir yemek" lazım galiba. Nice taşlanmalara diyorum o zaman :)
Mehmet Murat Azak / 28.08.2012 23:02:46
Reklam İçin Bize Yazın Bizi Arayın
0 216 385 4912
Cazkolik Shop Yeni
Albüm Bülten Üyeliği
Bizi Takip
Edin
Cazkolik.com • Türkiye’nin Caz Takvimi • Günün Albümü • Günün Parçası • Günün Müzisyeni • “Jazz”lı Gündem • Albüm Eleştirileri • Cazkolik Röportajları • Yerli Caz Albümleri Arşivi • Yerli Caz Müzisyenleri Arşivi Cazkolik Yazarları:
• Ali Haluk İmeryüz • Arto Peştemalcıgil • Ayşe Tütüncü • Beliz Hazan • Burak Sülünbaz • Cenk Akyol • Cenk Erdem • Deniz Türkoğlu • Emre Kartarı • Güç Başar Gülle • Güzin Yalın
 
• Levent Öget • Leyla Diana Gücük • Murat Ali Oral • Murat Beşer • Okan Aydın • Salim Zaimoğlu • Sami Kısaoğlu • Sevin Okyay • Tunçel Gülsoy • Turgay Yalçın • Zekeriya Şen
Radyo Cazkolik Servisleri: • Radyo Cazkolik Programları • Radyo Cazkolik Playlistleri • CazFM.com (Online stream radio)
Cazkolik.com bir Feridun Ertaşkan Rek. ve Tas. Hiz. Ltd. Şti. hizmetidir. | İletişim için: cazkolik@cazkolik.com | info@cazkolik.com | Tel: 0 216 385 4912

“Jazz, insan ruhunun zaferinin sembolüdür.” Archie Shepp