Cazkolik.com
Radyo Cazkolik İnternet üzerinde cazkoliklerin
buluştuğu bir caz radyosudur
CazFM.com canlı yayınını dinliyorsunuz.

Bir yalnızlık imgesi

Sevin Okyay

Fotoğraflar: Arşiv
Yayın Tarihi: 03 08 2018
Değişiklik Tarihi: 03 08 2018 14:12
Bu içerik 2171 defa gösterildi.

Müziğine özenle yerleştirilmiş yalnızlık havasının ona nasıl da kalıcı bir rezonans getireceğini sezgisel olarak biliyor gibiydi

Nedense Tomasz Stanko deyince aklıma hep bir ‘tek başına oluş’ durumu gelir. Onu hep sahnede tek başına hatırlarım. Mesela, konseri hevesle beklenen bir gruptan önce C.R.R.’de tek başına (trompeti saymazsak) sahneye çıkışı gibi... Ama kendini ön grup da saymadığı, yalnız başına çalmaktan rahatsız da olmadığı her halinden bellidir. Öte yandan, onu trompetinden ayrı bir varlık olarak düşünmek yanlış olur.

* * *

Ama belki de arkadaşların hatırladığı gibi yalnız değildi de sahnede yanında genç bir grup vardı. Tıpkı kariyerinin ikinci parlak döneminde, yeniden eşsiz bir Tomasz Stanko olmaya başladığında, 2002’de ona eşlik eden ve aralarında olağanüstü piyanist Marcin Wasilevski’nin de bulunduğu genç Polonyalı cazcılar gibi. Simple Acoustic Trio’nun diğer iki elemanı, kontrbasta Slawomir Kurkiewicz ile davulda Michal Miskiewicz’di. Onlarla “Soul of Things” (2002), “Suspended Night” (2004) ve müthiş “Lontano”da (2006) birlikte çalışmıştı. Stanko sayesinde, hem Wasilewski, hem de daha sonra New York Quartet’in piyanisti David Virelles, ECM sanatçısı olmuştu. New York Quartet ile son albümleri “Wislawa” (2013) ve “December Avenue” (2017) cidden harikuladeydi.

Avrupa cazında devrim yarattılar

Ancak bir vakittir bizim bildiğimiz Stanko değildi artık. Nispeten az sayıda ama çok tutkun hayranları olan cazcı olmaktan çıkmıştı. Yani, popüler değildi elbette (bu kelimeyi kullanınca editörüm Feridun, ancak bir es verdikten sonra, “Evet” demişti. Sonundaki soru işareti havada asılı kalmış bir “Evet”. Haklıydı, çünkü yeni Stanko’ya olsa olsa “daha kolay anlaşılır” denilebilirdi).

Tomas Stanko biyografi ve diskografisi
Arto Peştemalcıgil`in kaleme aldığı Tomasz Stanko biyografisini okumak ve sanatçının diskografisini incelemek için lütfen resme tıklayın.

Tomasz Stanko 1942 yılında (yaşıtız) Polonya’nın güneydoğusundaki Rzeszów’da doğdu. Müziğe erken başladı. Yedi yaşında piyano ve keman öğrenmeye çalışıyordu. Trompette kendine örnek alacağı Chet Baker ve Miles Davis’i ilk kez radyoda dinledi. Kendisi ise ilk olarak 1950’li yıllarda Krakow’da çaldı. On yıl kadar sonra, Roman Polanski’nin filmi “Rosemary’s Baby”nin müziğini yapan Polonyalı piyanist, besteci ve aranjör Krzysztof Komeda, genç Stanko’yu duydu. İlk idolü Ornette Coleman olan Stanko, çok geçmeden film müzikleri yapmaya ve Komeda ile turnelere çıkmaya başladı. Kısa süre sonra kendisi de turnelere çıkan, dünyanın her yerinde konserler veren bir cazcı olmuştu. Zaman zaman tiyatroya da müzik yapıyordu. 1960’ların başında Adam Makowicz, sonra da Krzysztof Komeda ile, Avrupa cazında devrim yarattılar, etkileri yeni dünyada da hissedildi.

Bütün o uzun tonlar, uzun tonlar

50’li yaşlarındayken bir takım takma diş aldı ve işitir işitmez tanınan tonunu kaybetmeden, yeni bir ağız formasyonu geliştirdi. Pek çok hayranına göre, daha güçlü olarak geri döndü. Uzun notalar çalmak böyle zorluklara ayak uyduran biri için daha kolaydı. Bir keresinde Jazz Times’dan bir gazeteciye, “Bütün o uzun tonlar, uzun tonlar,” diyordu. “Onları televizyon izlerken bile çalıyordum -aptal pembe diziler, futbol, Tour de France izlerken- en iyisi tenisti ama!”

* * *

Gene 50’li yaşlarda içkiyi, sigarayı ve uyuşturucuyu bıraktı. “Sorun yok,” diyordu. “Çok pahalıydı. Bırakmaya karar verdim ve bıraktım.” ‘Cazcı hayat tarzı’nı bıraktığından beri çok vakti de olmuştu. “Her sabah erkenden kalkıyorum, biraz egzersiz yapıyor, sonra da çalmaya başlıyorum. Buna alıştırma diyemezsiniz, daha çok meditasyona benziyor.”

* * *

Son yıllarda Stanko hayatını Varşova ile New York arasında bölmüştü. Son stüdyo albümü “December Avenue” de New York’ta kaydedilmişti nasılsa. Nobel ödüllü şair Wis?awa Szymborska’nın adını taşıyan ve çok sevilen albümü “Wis?awa“da ise, ona ilham kaynağı olan şaire saygılarını sunuyordu. “December Avenue”de (2017) piyanoda David Virelles, basta Reuben Rogers ve davulda Gerald Cleaver vardı. Üstadın ilkelerine bağlı, pırıl pırıl bir albümdü. Stanko, doğaçlamayı teşvik etmiş ve vurgulamıştı.

New York Times bir seferinde Tomasz Stanko’yu “Avrupa doğaçlama yapan müzisyenlerin en başarılılarından biri” diye tanımlamıştı. Eski kıtanın bu free jazz öncüsü ve avantgard cazcısı, hayatın zorluklarını, değişimlerini yüreklice ve sabırla yıllarca anlattıktan sonra bir tür hoşgörü ve anlayış geliştirmiş gibiydi. Bir besteye ya da performansa özenle yerleştirilmiş yalnızlık havasının ona nasıl da kalıcı bir rezonans getireceğini sezgisel olarak biliyor gibiydi.

Dünyayı tanımış bir yalnızlık

"Suspended Night Variation VIII," ise, üstadın kalıcılığını bize hatırlatırcasına, Smithsonian Folkways`in 2010’daki altı-CD’lik kutusunda, ragtime’dan 21’inci yüzyıla uzanan bu kusursuz caz antolojisinde yerini almıştı.

* * *

Trompeti dünyanın en seçkin mekânlarından ve merkezi Münih’teki ECM Records’ın yapımını üstlendiği ve çıkardığı albümlerden bize seslenir. O uzun ve yalnız nota... Yalnız ama örneğin ressam Edward Hopper’ın yalnızlığı gibi karşı konulmaz, umutsuz bir yalnızlık değil de, dünyayı tanımış bir yalnızlık. Başka notalarla kardeşçe buluşabilen yalnız notalar...

* * *

Polonya’nın ve Avrupa’nın emsalsiz trompetçisi Tomasz Stanko giderken bize müziğini bıraktı. Ama bu onunla, hele hele tek başına olduğu bir sahnede onun upuzun, yalnız tonlarıyla karşı karşıya kalmakla aynı şey değil. Ne yazık!

Sevin Okyay

Cazkolik.com / 03 Ağustos 2018, Cuma

Kaydet

Kaydet

Kaydet


Konu veya sanatçıyla ilgili yayınlanmış benzer haberler

28. Akbank Caz Festivali Özel: Hayatın kırılgan yanlarını anlatan adam Avishai Cohen son albümüyle festivale geliyor.
[Sevin Okyay Arşivi] Miles`ın ruhuna yazılan film müziği.
Sevin Okyay Yazdı: Tomasz Stanko`nun başka notalarla kardeşçe buluşabilen yalnız notaları
Bu bölümde yayınlanmış önceki yazılar
» 28. Akbank Caz Festivali Özel: Tarkovsky`nin filmlerindeki rüya hali beni çok güçlü etkiliyor. » Sevin Okyay Yazdı: Tomasz Stanko`nun başka notalarla kardeşçe buluşabilen yalnız notaları » Caz dinlenmez derler! Öyle mi? Rakamlarla duruma bakalım. Yerli/yabancı cazda çok dinlenenler. » 22. Uluslararası Ankara Caz Festivali "Kadın ve Caz" temasıyla 8-13 mayıs arası gerçekleşecek. » Hareketli geçecek nisan ayının öne çıkan konserinde GoGo Penguin yeni albümünü dinletecek. » Aslı Maraşlı Yazdı: Polonya cazının yenilikçi yedilisi: Caz ve Hip Hop burada, birarada! » Farklı geçmişten yola çıkıp hayatlarını mitolojikleştiren iki kadın; Simone de Beauvoir & Billie Holiday » Festival Portresi: 24. İstanbul Caz Festivali`nde izleyeceğimiz Miles Mosley geleneği bilen bir değişimci » Yılbaşı öncesi geleneksel Christmas Jazz playlistimiz yayında. Bu müzikler kadar güzel bir yıl olması dileğimiz. » 29 Kasım akşamı Zorlu PSM`de izleyeceğimiz Jose Feliciano`nun hayatını yönlendiren üç büyük hit! » 25. Akbank Caz Festivali Özel: Oğuz Büyükberber ve Marc Sinan ilk kez İstanbul`da aynı sahneyi paylaşacak. » Türkiye`nin caz müziği bakımından dün bir gurur gecesine tanık olduk. Konser izlenimlerimiz yayında. » Ünlü şarkıcı Viktor Lazlo`dan cazın efsanevi ismi Bille Holiday üzerine müzikali 4 Aralık`ta CRR`de. » Ölmeden önce serisinden özel bir liste: "Ten Free Jazz Albums To Hear Before You Die" » Bu yıl caz konserleri konusunda bir sakinlik içinde olan CRR Mart ayı takvimini açıkladı. » "İçimde Aşk Var" ilk albümünü yayınlayan genç sanatçının tutkularını gizlemediği şarkılarla dolu. » Alaçatı Jazz Rüzgarı 25 Haziran`dan itibaren rüzgardan ziyade festival fırtınası gibi esecek... » "Bir başkadır benim öyküm..." Tunçel Gülsoy`un Ayten Alpman ile yaptığı geçmişe yolculuk yeniden yayında... » Yeni kuşak cazcıların geliştirdiği eklektik vizyonerliğin öne çıkan ismi Aaron Parks 10 Nisan`da Salon`da! » Biri dünyaca ünlü müzisyen, diğeri onu yıllardır büyük zevkle dinleyen cazseverin habersiz kesişen yolları. » Son yılların etkileyici sesi Youn Sun Nah gitarist Ulf Wakenius ile 21 Ocak akşamı Borusan Müzik Evi`nde. » Yılın en iyi yerli caz albümlerini bütün bir yılı en yakından takip eden Zuhal Focan`a sorduk... » Ara Malikian`ın "Pagagnini" özel gösterisi 7 Aralık akşamı Cemal Reşit Rey sahnesinde... » İş Sanat yeni sezon programını açıkladı. Cazın yaşayan efsanesi Sonny Rollins 2 Kasım`da İş Sanat`ta! » Dokuzuncusu düzenlenecek Bach Günleri, St. Antuan Kilisesi ve Garaj İstanbul`da gerçekleşecek. » Ud`un rönesansını gerçekleştiren adam Anouar Brahem ruhundaki müziği Eyal Hareuveni`ye anlattı. » Yaz başı çıkan albümleriyle modern divalar Terri Carrington, Madeleine Peyroux ve E. Elias göz kamaştırıyor. » Latin caza, bossa novaya otuz yıldır damgasını vuran Eliane Elias 17 Şubat`ta İş Sanat`ta. » Bobby McFerrin son albümü VOCAbuLarieS`i meslektaşı Nora McCarthy`e anlattı. » 20. Akbank Caz Festivali Özel: Bu yıl Akbank Caz Festivali yan etkinlikleriyle de oldukça zengin. » Montreal Güzel Sanatlar Müzesi ve Cité de la Musique işbirliğiyle Miles Davis`in hayatı oldukça kapsamlı bir sergiyle Ağustos ayına kadar açık. » Vuvuzela uğultusunun içinden Güney Afrika cazına bakmak. » 43. yaşındaki Montreux Jazz Festivali`nin afişlerle görsel tarihi... » 52. Grammy`lerin sonuçları belli oldu, kazananlar kim? » Büyük davulcular kuşağından Steve Gadd artık hep cazın içinde. » Pop caz ve fusion`ın büyük ustası Bob James İstanbul Jazz Center`da... » Gustav Lundgren JC`s`de... » 19. Akbank Caz Festivali Özel: Festival bu yıl konserler dışında zengin içerikli panellere de sahne olacak... » Yeni neslin 10 genç dişi aslanı... » Free Cazı Sivil Haklar Hareketiyle İlişkilendirmedeki Yanlış Anlayışlar - 3 » Fender Rhodes`ların tarihi... » "Free Cazı Sivil Haklar Hareketiyle İlişkilendirmedeki Yanlış Anlayışlar-2" » Free Cazı Sivil Haklar Hareketiyle İlişkilendirmedeki Yanlış Anlayışlar - 1 » John Scofield`ın merakla beklenen albümü "Piety Street" yayınlandı. » Caz ve Protesto: Bir Yeniden Değerlendirme (Bölüm 2) » Caz ve Protesto: Bir Yeniden Değerlendirme » Beat kuşağının sembol ismi Jack Kerouac’ın caz sevgisi... » 7. Amatör Caz Müzisyenleri Festivali. Bana bol müzik, az da çiğ börek... » Bir caz ikonu olarak, "Bir Devin Adımları: John Coltrane" (3) » Bir caz ikonu olarak, "Bir Devin Adımları: John Coltrane" (2) » Bir caz ikonu olarak, "Bir Devin Adımları: John Coltrane" (1) » ASCAP, 2009`un "Genç Caz Bestecisi Ödülü" adaylarını açıkladı » Caz denizini yeterince derin bulmayan Peter Cincotti yeni albümüyle pop okyanusuna açılıyor. » Dave Brubeck`in efsanevi albümü "Time Out"un ilk yayınlanışının üzerinden 50 yıl geçti. Bir kaç gün sonra gireceğimiz 2009 albümün yayınlanışının 50. yılı olacak... » Cazın en iyileri halen eskileri... » Eleştirmenlerin seçimleri belli oldu... 2008 » DownBeat "Şöhretler Salonu"nun en yeni üyesi Keith Jarrett oldu... » Bebop`tan modern caza Ari Hoenig`in Punk Bop yorumu...
Bu içeriğe yapılan yorumlar
Bu içeriğe hiç yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapabilirsiniz!
Reklam İçin Bize Yazın Bizi Arayın
0 216 385 4912
Cazkolik Shop Yeni
Albüm Bülten Üyeliği
Bizi Takip
Edin
Cazkolik.com • Türkiye’nin Caz Takvimi • Günün Albümü • Günün Parçası • Günün Müzisyeni • “Jazz”lı Gündem • Albüm Eleştirileri • Cazkolik Röportajları • Yerli Caz Albümleri Arşivi • Yerli Caz Müzisyenleri Arşivi Cazkolik Yazarları:
• Ali Haluk İmeryüz • Arto Peştemalcıgil • Ayşe Tütüncü • Beliz Hazan • Burak Sülünbaz • Cenk Akyol • Cenk Erdem • Deniz Türkoğlu • Emre Kartarı • Güç Başar Gülle • Güzin Yalın
 
• Levent Öget • Leyla Diana Gücük • Murat Ali Oral • Murat Beşer • Okan Aydın • Salim Zaimoğlu • Sami Kısaoğlu • Sevin Okyay • Tunçel Gülsoy • Turgay Yalçın • Zekeriya Şen
Radyo Cazkolik Servisleri: • Radyo Cazkolik Programları • Radyo Cazkolik Playlistleri • CazFM.com (Online stream radio)
Cazkolik.com bir Feridun Ertaşkan Rek. ve Tas. Hiz. Ltd. Şti. hizmetidir. | İletişim için: cazkolik@cazkolik.com | info@cazkolik.com | Tel: 0 216 385 4912

“Jazz, insan ruhunun zaferinin sembolüdür.” Archie Shepp