Cazkolik.com
Radyo Cazkolik İnternet üzerinde cazkoliklerin
buluştuğu bir caz radyosudur

Operayı kurtarmak için ölmesine izin vermeliyiz

Olivia Giovetti

Fotoğraflar: Arşiv
Yayın Tarihi: 09 09 2019
Değişiklik Tarihi: 09 09 2019 11:31
Bu içerik 785 defa gösterildi.

Opera sanatı kendini neden yenilemeli?

2019 yazı, opera için tartışmalı bir yaz oldu. Bu tartışmada sadece Haziran ayında soprano diva Anna Netrebko’nun Verdi’nin Etiyopyalı prenses Aida olünde oynamak için cildini koyulaştıran makyaj yaptığı için değil, aynı zamanda, yaygın olarak aşağılayıcı kabul edilen bir uygulamanın körü körüne savunulması da vardı. Bu ay, Metropolitan Opera ile tek projelik anlaşan müzik yönetmeni James Levine arasındaki cinsel taciz suçlamalarından dolayı gelişen mahkeme süreci tarafların sessizce anlaşmasıyla sona erdi. Ve geçen hafta, dokuz kadın şarkıcı, operanın süperstar şarkıcısı ve şef Placido Domingo’yu 30 yıl boyunca cinsel taciz uygulamakla suçladı.

* * *

Arasanız daha ünlü üç sanatçı zor bulurdunuz. Netrebko ve Domingo, popüler kültürde kendilerine isim yapmak için operanın (diğer müzik türlerine göre) daha tecrit edilmiş, içe kapalı dünyasını özellikle aşmışlardır. Basındaki manşetlere rağmen hayranları ve iş arkadaşları bu üç müzisyeni savunmaya devam ediyor. Çünkü hepsi, bilet satışlarındaki düşüş ve yaşlanan dinleyici kitlesi nedeniyle onlarca yıldır yavaş yavaş ölmekte olan bir sanat formundaki kıymetli varlıklar olarak görülüyor.

* * *

Fakat operayı, genel olarak klasik müziği gerçekten kurtarmak için ölmesine izin vermeliyiz.

* * *

Hollywood’un D.W. Griffith’in her birkaç senede bir “Bir Ülkenin Doğuşu” isimli Ku Klux Klan’ın belirsiz tarihini anlattığı filmi yeniden çektiğini düşünün. Tom Hanks’in Mickey Rooney’nin çirkin gözlü Mr. Yunioshi’yi yeni bir “Tfffany’de Kahvaltı” filmiyle canlandırdığını ya da Morgan Freeman’in “Güney’in Şarkısı”nı yeniden oynadığını hayal edin.

Bu sezon gösterimi planlanan 25 operanın sadece biri son 50 yılda yazılmış bir eser

Bu saydıklarım yıllık opera prodüksüyonları programlama gerçeğidir. Charles Dickens’ın “Büyük Beklentiler”indeki Miss Havisham gibi hayatının geri kalanında hergün aynı gelinliği giymekte ısrar eden bir sanattır opera. Metropolitan Opera’nın 2019-2020 sezonu için planlanan 25 opera gösteriminden sadece biri Philip Glass’ın “Akhnaten”i son elli yılda yazılmış bir eserdir. Oysa, bazı yönetici ve sanatçılara sorarsınız bu türü hâlâ korumamız gerekir derler.

Opera yüzde birin anlayışıyla yönetildi

Opera, rönesans İtalya’sında sarayın eğlence geleneğinden büyüdü. Halka açık opera salonlarının ortaya çıkmasıyla yaygınlaştı ama opera bestelerini yüzde birin anlayışı yönetmeye devam etti. Pek çok yapım halen Monteverdi’nin 1607 tarihli “Orfeo”suyla aynı tasarım ve prodüksüyon zihniyetine dayanıyor.

Tutucu opera severler de değişime karşı çıkıyor

Pek çok hayran için bu aslında ideal bir durum. Facebook grubu “Against Modern Opera Productions” sahnelenen eserleri, bestecilerin operayı bestelerkenki amacından sapılmamasını talep eden 60 bin üyeye sahip. 2009 yılında MET’de (Metropolitan Opera’nın kısaltılmışı) sahnelenen “Tosca” operasının daha sade sahne tasarımlı hali açılış gecesi sahnede ıslıklanmış, geçen seneki prodüksüyon yine 19. yüzyıl sahne tasarımına geri dönmüştü.

* * *

Fakat, operayı yeni nesle ‘satmak’, operanın eğlence için her zamankinden daha fazla seçeneğe sahip, daha çeşitli ve liberal bir demografiye satılması gerektiği anlamına geliyor.

* * *

Ve şarkıcılar için, yıllar süren elit eğitimlerden sonra MET gibi sahnelere çıkabilmek, yıllarca klasik eserlerin eğitim şampiyonları olduktan sonra onları sahne arkalarında olsa da sorgulamadıkları anlamına gelmiyor. Geçen hafta #MeToo iddiasıyla ilgili habere dair AP’ye yaptığı açıklamada Placido Domingo şöyle dedi; “Bugün, aleyhimizde ölçülmemiz gereken kurallar ve standartlar geçmişe olduğundan daha farklı, öyle de olmalı, ama geçmişin kurallarını ve standartlarını önceki, günümüzdeki ve gelecekteki prodüksüyonlar diye dönem dönem ayırırsak günün kurallarını ve standartlarını nasıl karşılayabiliriz ki?"

* * *

Belki de şu anda operayı besleyen ‘star’ sistemini bağımsızlaştırma zamanı gelmiştir. Bugün, izleyicilere hitap eden eserler yaratırken bile kriterleri yansıtmayı başaran birçok besteci, icracı ve yönetmen var.

* * *

Gelecek sene Santa Fe operası Huang Ro’nun “M. Butterfly” prömiyerini gerçekleştirecek. Toskana doğumlu Puccini’nin egzotizm ve oryantalleştirme çabalı eserini, Fransız bir diplomatla Çinli bir casus arasındaki ilişkinin aynı adlı uyarlaması, Çin’in Hainan eyaletinde doğmuş besteci David Henry Hwang tarafından tekrarlanacak.

* * *

Operanın ölümü için çağrı yapmak MET’in kapanmasını istemek anlamına gelmiyor. Mozart ve Puccini gibi bestecilerden toptan vazgeçmek anlamına da gelmiyor. Ancak bu, operanın altın çağını, geçmiş dönemleri artık eskisi kadar romantikleştirmememiz gerektiği anlamına geliyor ve öyle de olmalı.

Olivia Giovetti, (Washington Post, 19 Ağustos 2019)

Cazkolik.com / 09 Eylül 2019, Pazartesi


Konu veya sanatçıyla ilgili yayınlanmış benzer haberler

Nazlı Toprak Röportajı: Müziğin en etkileyici topluluklarından 12 Çellist ile konseri öncesi konuştuk.
Operayı kurtarmak için ölmesine izin vermeliyiz
Carmen operasının öyküsü ve caz yorumları
Bu bölümde yayınlanmış önceki yazılar
» Operayı kurtarmak için ölmesine izin vermeliyiz » Herkes kendi Bach`ını bulmak zorunda » Carmen operasının öyküsü ve caz yorumları » İstanbul Opera Festivali 10. yılını kutluyor » Bodrum Müzik Festivali 15. yılında » 47. İstanbul Müzik Festivali haberleri » Klasik müzik güncel haberler (Nisan/Mayıs 2019) » Klasik müzik güncel haberler (mart 2019) » Klasik müzik güncel haberler (şubat 2019) » Klasik müzik güncel haberler (ocak 2019) » Klasik müzik güncel haberler (aralık 2018) » Bu sezon sahnelerde izleyeceğimiz opera yıldızları kimler? » Klasik müzik güncel haberler (ekim/kasım 2018) » Klasik müzikte yılın en iyileri... » Bifo`nun yeni sezonu yıldızlarla dolu » Arkas Trio ve Yüz Yıllık Serüven » 15. Uluslararası Gümüşlük Klasik Müzik Festivali müzikal çeşitliliği renkli bir program vaadediyor » 16. Uluslararası Bodrum Bale Festivali ünlü eserleri sergileyecek. » Beethoven nasıl sağır oldu? » Türk operasını Avrupa`ya tanıtmalıyız » Müziğin efsaneleri Bilkent Piyano Festivali`nde öğrencilerle buluşuyor. » Osmanlı`dan bu yana müziğin su ile ilişkisi Pancaroğlu`nun albümünde yeniden "Ab-ı Hayat" buluyor » Akdeniz ve ege kuşağının saygın festivali bu yaz 14üncü yılını ışıltılı konserlerle kutlayacak » 9. Uluslararası Opera Festivali opera dünyasının en çekici primadonnasıyla başlayacak. » Klasik müziğin yaşayan en önemli isimlerinden İdil Biret 60 yıllık kariyerini dev bir yapıta dönüştürüyor.
Bu içeriğe yapılan yorumlar
Bu içeriğe hiç yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapabilirsiniz!
Reklam İçin Bize Yazın Bizi Arayın
0 216 385 4912
Cazkolik Shop Yeni
Albüm Bülten Üyeliği
Bizi Takip
Edin
Cazkolik.com • Türkiye’nin Caz Takvimi • Günün Albümü • Günün Parçası • Günün Müzisyeni • “Jazz”lı Gündem • Albüm Eleştirileri • Cazkolik Röportajları • Yerli Caz Albümleri Arşivi • Yerli Caz Müzisyenleri Arşivi Cazkolik Yazarları:
• Ali Haluk İmeryüz • Arto Peştemalcıgil • Ayşe Tütüncü • Beliz Hazan • Burak Sülünbaz • Cenk Akyol • Cenk Erdem • Deniz Türkoğlu • Emre Kartarı • Güç Başar Gülle • Güzin Yalın
 
• Levent Öget • Leyla Diana Gücük • Murat Ali Oral • Murat Beşer • Okan Aydın • Salim Zaimoğlu • Sami Kısaoğlu • Sevin Okyay • Tunçel Gülsoy • Turgay Yalçın • Zekeriya Şen
Radyo Cazkolik Servisleri: • Radyo Cazkolik Programları • Radyo Cazkolik Playlistleri • CazFM.com (Online stream radio)
Cazkolik.com bir Feridun Ertaşkan Rek. ve Tas. Hiz. Ltd. Şti. hizmetidir. | İletişim için: cazkolik@cazkolik.com | info@cazkolik.com | Tel: 0 216 385 4912

“Jazz, insan ruhunun zaferinin sembolüdür.” Archie Shepp